فضیلت های اخلاقی عید نوروز

نوروز روز نو، روز تازه و روز جدیدی است اول فروردین، روز نوسال جدید آغاز می گردد و کهنگی سال قبل که با سرما، خستگی وتکرار کارها و روزها همراه بوده، با نوروز به روز نو و سال جدید که طراوت طبیعت آن را ترو تازه ساخته تبدیل می گردد. این روز برای بسیاری از ملتها روز عید محسوب می شود. عید به معنی بازگشت است که از ریشه «عود» گرفته شده است.

به گفته راغب اصفهانی عید به معنای بازگشت به وضعیت مطلوب گذشته است و به روزهای سرور و شادی نیز گفته می شود.

عید یکی از بزرگترین و مهیج ترین مظاهر حیات اجتماعی یک ملت است.

با ما باشید تا پیرامون عید بیشتر بدانید.

اعیاد چهار نوع است

اول، اعیاد دینی مانند عید فطر و عید قربان که مسلمانان جهان این روزها را عید می گیرند.

دوم، اعیاد مذهبی مانند عید غدیر و عید نیمه شعبان که شیعیان جشن می گیرند.

سوم، اعیاد ملی مانند روز آزادی و استقلال برخی از ملتها ازچنگ استعمار.

چهارم، عید طبیعی و تکوینی مانند عید نوروز که در آغاز بهارو سال نو مطرح می شود.

در اسلام روزهایی به عنوان عید اعلام گردیده است که مهمترین آنها عبارتند از: اول شوال(عید فطر)، دهم ذی الحجه(عید قربان)،هیجدهم ذی الحجه(عید غدیر)، بیست و هفت رجب(روز مبعث)و جمعه وتمام این روزها به نوعی بازگشت به خویشتن و احساس مسوولیت و به انگیزه تحول و انقلاب درونی است نه صرف شادی و شادمانی.

بنابراین عید نه جامه رنگارنگ پوشیدن است که این عید کودکان است. نه شربت و شیرینی و غذاهای متنوع خوردن است که این عیدشکمبارگان است. نه به سیاحت و تفرج بی محتوی پرداختن است که این عید ولگردان است. نه بی بندوباری و هرزگی و عیاشی کردن است که این عید بوالهوسان است. نه قاه قاه خندیدن و همدیگر را به مسخره گرفتن است که این عید غافلان است.

هیچ کدام از اینها مفهوم عید از دیدگاه اسلام نیست که عیداسلامی برای موفقیت در راه انجام وظیفه و تطهیر نفس و تصفیه جان از ناپاکیها و تمرین صبر و استقامت و شکستن غرور و خودخواهی است.

و اگر بخواهیم عید نوروز برای ما یک عید واقعی باشد باید به ارزشهای اسلامی این عید که در سایه تعالیم اسلامی رنگ دینی پیداکرده توجه نموده و از ضد ارزشهای عید که احیای ارزشهای جاهلی واز سنتهای دوران آتش پرستی است دوری نماییم در این جا مروری داریم به ارزشها و ضد ارزشهای عید نوروز.

نظافت و خانه تکانی

از ارزشهای عید نوروز نظافت و خانه تکانی است که مردم قبل ازرسیدن سال نو تحولی در زندگی خود ایجاد می کنند و با خرید لباس نو تغییر ظواهر زندگی نشاط خاصی را به زندگی خود می دهند.

غسل عید

از امام صادق(ع)روایت شده که فرمود: در نوروز غسل کن وتمیزترین لباسهای خود را بپوش و به بهترین عطر خود را خوشبو کن و این روز را روزه بگیر.

و به استناد این دستور بسیاری از فقها همچون: مرحوم نائینی،صاحب جواهر، آیت الله حکیم و امام خمینی(ره)غسل روز عید نوروز رابه عنوان یک تکلیف مستحبی و یک دستور اخلاقی و بهداشتی موردتوصیه قرار داده اند.

نماز عید

شیخ طوسی(ره)فرموده است: نماز ظهر و عصر روز نوروز را که خواندی چهار رکعت نماز با دو سلام(دو رکعت دو رکعت) می خوانی رکعت اول پس از حمد ده بار سوره «قدر» رکعت دوم پس از حمد ده بارسوره «کافرون » رکعت سوم پس از حمد ده بار سوره «توحید»

رکعت چهارم پس از حمد ده بار سوره «ناس » و «فلق »

(معوذتین). و در پایان نماز سجده شکر بجاآور و در آن دعاکن تاخداوند گناهان 50 ساله ات را ببخشد.

نظافت و لباس تمیز

نظافت و رعایت بهداشت و نیز پوشیدن لباس تمیز و استفاده ازعطر و بوی خوش در صورت امکان از وظایف اخلاقی و اجتماعی نوروز است. از امام صادق(ع)نقل شده است که فرمود: «و البس انظف ثیابک و تطیب باطیب طیبک »

تمیزترین لباست را بپوش و با بهترین عطرت خود را خوشبوی ساز.

دید و باز دید

یکی از ارزشهای عید نوروز دیدوبازدید از بستگان، دوستان،همسایگان و بزرگان شهر و روستااست و دیدار جمعی از مصیبت دیدگان در سال گذشته.

در این دیدوبازدیدها از غمها و مشکلات یکدیگر آشنا می شوند. چه بسیار کدورتهایی که در این ایام با نگاهی دوباره فرو می ریزد وبه عشق و محبت مبدل می گردد و به قول حافظ:

درخت دوستی بنشان که کام دل به بارآرد نهال دشمنی برکن که رنج بی شمار آرد

در این رابطه امام خمینی(ره)در یک سفارشی می فرمودند: در ایام نوروز به مریضخانه ها بروید و احوال اینها را بپرسید.

هدیه و عیدی

هدیه و عیدی دادن از رسوم معمول عیدهاست و در میان مردم معمول بوده است. در روایتی آمده است که شخصی هدیه ای برای امام علی(ع)آورد و عرض کرد: این هدیه به مناسبت نوروز است. حضرت فرمود: «نیروزناکل یوم » ; هر روز برای ما نوروز و روز نوی است.

ای خواجه چه جویی زشب قدر نشانی هرشب شب قدر است اگر قدر بدانی

آقای رحیمیان در کتاب سایه آفتاب می نویسد: در روز عید نوروز به خدمت امام خمینی(ره)رسیدیم. حضرت امام با نشاطتر از روزهای گذشته و متبسم و با قبای نو وارد شدند و به افراد حاضر چندبار«مبارک باشد.» گفتند. سپس خودشان سراغ سکه های یک ریالی راگرفتند و در کف دست قرار دادند. افراد حاضر نیز بعد از دست بوسی هر کدام چند عدد برداشتند. مشابه این برنامه در نوروز سالهای دیگر نیز تکرار می شد.

منتهی در این باب می بایست از افراط و تفریط و اجحاف و تکلف خودداری شود و شرایط اقتصادی افراد و جامعه اسلامی باید موردتوجه قرار گیرد.

توجه به قرآن

حضور قرآن به صورت ثابت و گسترده در آداب اجتماعی نوروز به گونه ای که قرآن این کتاب آسمانی مسلمانان، امروز جزو یکی ازارکان سفره عید است و نیز قرائت قرآن و بوسیدن آن در ساعات تحویل سال از جمله آداب سال تحویل است.

دعا

برای روز اول سال، دعا و درخواست خیر وبرکت، موفقیت و سعادت و بالاخره تقاضای تعالی و رشد فضایل انسانی از جمله آداب این روز مقرر گردیده است.

علامه مجلسی(ره)خواندن این دعا را در نوروز مناسب دانسته است:

«اللهم هذه سنه جدیده و انت ملک قدیم اسالک خیرها وخیرمافیها و اعوذبک من شرها و شرمافیها و استلفیک موونتها وشغلها یا ذالجلال و الاکرام.»

بارالها! این سال جدید است و تو خدایی ازلی و قدیم هستی. خیراین سال و خیر آنچه را در این سال پیش می آید، از تو خواستارم واز شر این سال و شرآنچه در این سال پیش خواهد آمد، به تو پناه می برم...

محدث قمی رضوان الله علیه برای هنگام تحویل و لحظه حلول سال جدید این دعا را از برخی بزرگان نقل کرده است:

«یا محول الحول والاحوال حول حالنا الی احسن الحال.»

روزه گرفتن

روزه گرفتن در عید نوروز یکی دیگر از دستورهای اسلامی مطلوب ومستحب در این روز است. امام صادق(ع)با عبارت «تکون ذلک الیوم صائما» آن را بیان داشته است. امام خمینی(ره)و سید محمد کاظم یزدی و بسیاری از فقهایی که برکتابهای آنان حاشیه نوشته اند،روزه گرفتن مستحبی نوروز را مورد سفارش و تایید قرار داده اند.

زیارت اهل قبور

رفتن به زیارت اهل قبور در آغازین روزهای سال نو و نیزبرگزاری مراسم تحویل سال در کنار قبور شهداء از دیگر آداب دینی نوروز است.

تشرف و حضور در اماکن مقدسه و مشاهد مشرفه و برگزاری مراسم تحویل سال نو در آن مکانها نیز از جمله آداب نوروز می باشد.

و بسیاری از ارزشهای مثبت دیگر.

در خاتمه لازم است به نکاتی چند توجه شود:

1- هر تشکیلاتی در پایان سال حساب کار خود را می کند و به بررسی کم وکاستیها و ضعفها و قوتها می پردازد. لازم است ماهم به حساب خود برسیم و یک بازنگری همه جانبه به گذشته خویش داشته باشیم. شخصی در روز عید نوروز می گفت: این روز را به شما تبریک و تسلیت می گویم. تبریک به جهت فرصتی جدید که خدا به شما داده و تسلیت برای از دست دادن فرصت هایی که داشته ای.

2- باید از گذران عمر و زمان و طبیعت درس گرفت. طبیعت بیدارشد و فعالیتش را دوباره آغاز کرد آیا ماهم بیدارشدیم، آیادرماهم تحول ایجاد شد؟ خانه ها از گردوغبار و آلودگیها پاکسازی شد، آیا قلبهای ما نیز از زنگارهای گناه و رذایل اخلاقی پاکسازی شد...؟

3- باید توجه نمود که در سال جدید چه طرحی برای خودسازی خویش داریم؟

نوروزتان خجسته باد

برگرفته از سايت حوزه

رذیلت اخلاقی حسد

مقدمه:

حضرت علي (ع) مي فرمايد:

بريكيگرحسد نبريدوخودرا درمخاطرات دنيا وآخرت نيازاريد.

يكي از رذايل اخلاقي صفات انساني حسد است وآن بارشك وغبطه متفاوت است كه درادامه درباره آن توضيحات لازم مي آيد.

حسد:

علماء اخلاق درمعناي حسدفرموده اند:حسدعبارتست ازآنكه آدمي دوست نداشته باشدنعمتي نصيب ديگري شودواگرشدآرزوي زوال آن رابكند.ازخبائث نفس حسود اينست كه نميتواند ببيندنعمتي به ديگري برسد.

علت حسددوچيزاست يـــكي نقص وديگري ضعف .آدمي كه حسد ميورزدبراي اينست كه خودرافاقدصفات كمالي مي بيندكه ديگري واجد آن صفت مي باشدوچون از اينكه خود داراي آن صفت كمال باشدضعيف است ونميتواندآنرابدست آورد آرزو ميكندكه ايكاش آن كمال ازديگري هم گرفته شود.پس چون ناقص است :يعني خودش  داراي مقام بلند-ثروت زياد-ياشهرت ومحبوبيت نيست وازطرفي هم ضعيف است :يعني نميتواندمردانه وارد ميدان شودوعاملي راكه باعث بالارفتن مقام ياثروت ياشهرت ومحبوبيت ميشودبدست آورد وياآنقدرتسلط به نفس ندارد تابه آنچه كه داردقانع باشدپس حسدميورزد.

حسودهرگاه ديدكه كسي ميخواهديك درجه اززندگي بالاتررودآرزوميكندكه بيفتدوپايش بشكندتااز وي جلوترنيفتدبلكه عقبتر هم بماندكه اگرخوداوقدرت جلوافتادن راداشت آرزوي افتادن وشكستن پاي ديگري رانداشت .

واما((غبطه )):

اگرآدمي ديدكه نعمتي به كسي رسيدوآرزوي زوال ونابودي آن رانكردبلكه آرزوكردكه خودش نيزداراي آن نعمت شوداين حسدنيست بلكه (غبطه )است وغبطه ازنظرعلماء اخلاق مذموم نيست وحتي ميتوان گفت كه ازنظرشرع مقدس نيزشايسته است آنجاكه در آيه 26 سوره مباركه (مطففين)ميفرمايد:((وفي ذلك فليتنافس المتنافسون ))يعني :

((براين نعمت وشادماني ابدي بايدبه شوق ورغبت بكوشند))زيراتنافس دراصطلاح رايج مابه معني (چشم وهم چشمي )است كه غالباانسان رابه طلب كمالات تشويق وترغيب ميكند.

اماحسدوغبطه درواقع ازيك ريشه اند منتها اگراصل اين غريزه دروجودانسان باضعف وزبوني همراه نباشدعامل ترقي هم ميشودزيراانسان شايسته هرقدرببيندكه ديگران به مقامهاي بالابرسند يابهره هاي كلان ببرندبيشترخوشحال مي شود

زيرامي فهمدكه اونيزباتلاش ميتواندهمين مقام رابدست آوردامااگرضعيف باشدچون درخودآن كفايت وشايستگي  رانمي بيند ياآن اندازه مناعت طبع نداردكه به پيشرفت ديگران بي اعتناباشدناچارصفت غبطه به حسدتبديل ميشودوبه گفته دانشمندي ازمعاصران ((حالاكه او يك چشم داردپس ديگران همه كورشوندتادرشهركوران كه اويك چشم داردبرترازهمه باشد)).

آدم حسوداززوال ونابودي نعمت ديگري لذت ميبردوچه بسابراي محروميت ديگران خودرابه زحمت وخطربياندازد.داستاني ازمحدث قمي (ره)نقل شده است كه :

مرد متدين ومحترمي موردحسدهمسايه اش قرارگرفت وهرچه اين مردهمسايه خواست كه آبروي اورادرميان مردم ببردنتوانست بالاخره دست به عمل احمقانه اي زدوآن اينكه خودرابوسيله اي بكشدوخونش رابه گردن آن مردمحترم بياندازد.به همين دليل غلامي خريدوتربيت كردوهمه گونه نيكي درباره اش انجام دادتاآن كه شبي ازاودرخواست كردكه درمقابل اين همه محبتي كه به اوكرده است يك حاجت اورابرآوردوآن اينكه سرمولاي خودرابرپشت بام آن همسايه ببردوخودش هرجاكه خواست برودوسه هزاردرهم نيزبه اودادكه خرج راهش كند.

پس چاقوي تيزي تهيه كردوبه غلام داد.غلام هرچه اصراركردكه اوراازاين كارمنصرف كندنتوانست پس همان

كاري راكه خواسته بودكردواوراغلطان درخون خودبالاي پشت بام همسايه گذاشت ورفت .چون روزشدهمسايه هامردمحترم رابه جرم قتل بازداشت كردندامابعدازاندك زماني غلام كه متوجه نيت كار صاحبش شده بودرفت وهمه چيزرااقراركردوآن مردخداآزادشد.

اين است كه رسول اكرم (ص)همه روزه ازشش چيز به خداي بزرگ پناه ميبرد:((شك وشرك وحميت وغضب وظلم وحسد)).

شيخ كليني ازامام صادق (ع) روايت ميكندكه ((حسدايمان راازبين ميبردهمانگونه كه آتش هيزم را)).

توانم آن كه نيازارم اندرون كسي                          حسودراچه كنم؟كه اوزخودبه رنج دراست .

  نتيجه گيري :

ازآنچه كه درباره حسد گفته شد اين نتيجه اخلاقي را مي توان گرفت كه انسان واقعي كسي است كه آنچه را كه براي خود مي خواهد براي ديگران هم بپسندد زيرا حسود به اندازه اي از داشته ديگران ناراحت است كه سلامتي وتندرستي ازاو دور مي شود.

بارالها به تو پناه مي برم ازاينكه حسد برمن چيره شود ومن مغلوب حسد گردم.

منبع:صحيفه سجاديه نویسنده : غلامرضا کریمی فر دانشجوی رشته حقوق