امید قرآنی یکی از فضائل است که بافضیلت مهم بیم توأم است. امید صرف و بدون بیم، یلگی و هرج‌ومرج در رفتار شخصی و اجتماعی انسان را در پی دارد و نجات و سعادت حقیقی و متوقع، از آن حاصل نمی‌شود .

در اسلام فضیلت واقعی، نتیجه تعادل و تساوی بیم و امید است. به گونه‌ای که با غلبه یکی بر دیگری، از فضیلت به رذیلت تبدیل می‌شود؛ چرا که ارزش سعادت بخشی بیم و امید، در همگامی و توازن آنها است. امید به تنهایی یک بال پرواز انسان به ملکوت است؛ وبال دیگر، بیم است. انسانِ امیدوار صرفاً بدون دغدغه خاطر مرتکب گناه می‌شود؛ درحالی‌که بیم از عذاب پس از مرگ و قیامت، او را از ارتکاب زشتی‌ها بازمی‌دارد.

در اسلام، امید با عمل رابطه مستقیم دارد. انسان امیدوار به فضل و رحمت الهی، قابلیت خویش برای جلب رضایت و رحمت حق تعالی را با عمل به دستورهای او به اثبات می‌رساند. امید، نیروی محرک انسان به سوی کمال و تقرب الهی است؛ در مقابل آن، بیم، نیروی بازدارنده از انحراف و کج روی است که در مسیر رشد و تعالی پیش می‌آید.